W 2004 roku, na początku falochronu oddzielającego plażę od portu rybackiego, obok którego przebiega Camino Portugues, odsłonięty został monument, pod nazwą „Muro de Azulejos”, jakim jest wielki mural wykonany z białoniebieskich płytek azulejos, zaprojektowany przez Fernando Gonçalvesa, który w sugestywny sposób przedstawia morskie dziedzictwo regionu, życie lokalnych rybaków, oraz powstający na przełomie XIX i XX wieku nadmorski kurort.
Jest to też świadectwo bogatych tradycji społecznych i kulturowych, odzwierciedlające głęboką więź tej społeczności z morzem i historią tego regionu.
Górny rząd obrazów ukazuje rozwój Póvoa de Varzim w latach 1890 - 1950, jako popularnego kurortu namorskiego, dającemu początek współczesnemu miastu, powstałemu wokół dawnej dzielnicy zamieszkałej przez społeczność rybacką i przedstawiają kolejno:
- historyczne herby miasta i główne daty z jego historii,
- Praca do Almada z budynkiem Urzędu Miasta,
- Passeo Alegre, promenada nadmorska,
- ulice miasta, w tym Rua Almirante Reis z jadącym tramwajem konnym,
- Largo Dasdores z kościołami Nossa Senhora das Dores i da Misericórdia,
- Largo Passeio Alerge w 1910 roku, z pomnikiem Jose Rodriges Maio, rybaka i najsłynniejszego ratownika morskiego, nazywanego O Cego do Maio,
- Avenida dos Banhos, plaża,
- Largo Sao Roque,
- kąpiel w morzu,
- guardasol, parasol plażowy,
- ratownicy,
- łódź spacerowa Fé em Deus (Wiara w Boga),
- Praca do Alemada, park,
- Mercado Municipal, Rynek Miejski,
- port rybacki,
- Praça Marquês de Pombal,
- Passeio Alegre w 1950 roku.
Do połowy XIX wieku było to miejsce przeznaczone na suszenie sieci. Popularność Póvoa de Varzim jako uzdrowiska, szczególnie ze względu na talasoterapię , doprowadziła do rozwoju i modernizacji ulicy, która stała się znana jako Passeio Alegre, i początku tradycji gorących kąpieli w Alameda do Passeio Alegre, które obecnie już nie istnieją.
- Camara Municipal, budynek Urzędu Miejskiego,
- portrety znanych postaci:
Eça de Queirós, José Maria (1845-1900) pisarz, jeden z najważniejszych przedstawicieli portugaliskiego realizmu.
António dos Santos Graça (1882-1956) etnograf, badacz badania symboli Póvoa.
Vasques Calafate (1890- 1963), burmistrz miasta, protektor rybaków.
Alberto Gomes (1897- 1970), muzykolog i kompozytor, skomponował Hymn Varzim do słów Cândido Landolta. i poemat symfoniczny „Ala! Ala-Arriba”
Major Mota (1908-1972) burmistrz miasta, wizjoner przebudowy Póvoa de Varzim.
- współczesny herb miasta.
Obrazy dolnego rzędu opowiadają o życiu rybaków i ich rodzin, przedstawiają rodzaje łodzi używanych do połowów, a także tragiczne wydarzenia jakie miały miejsce na wodach oceanu przy Póvoa de Varzim. Dla podkreślenie istniejącej i zachowanej od stuleci tradycji rybackiej tego miasta poszczególne obrazy, w odróżnieniu od znajdujących się w górnym rzędzie pokazujących miasto powstałe w XIX i XX wieku, zostały rozdzielone kolumnami ze znakami Póvoa, będącymi nadal nieodłącznym elementem rdzennej społeczności związanej pracą i zwyczajami z morzem. Przedstawiają one kolejno:
- Conversa no fieiro Enseada-Póvoa, rozmowa rybaków w zatoce Póvoa,
- bota abaixo, wypłynięcie w morze,
- lanchas e catraias, dwa rodzaje łodzi rybackich.
Dwa typy łodzi używane były przez rybaków Póova: lanchão z ogromnym żaglem i mniejsza sardinheiro. Pierwsza była przeznaczona do połowów na otwartym morzu i należała do wyższej klasy rybaków. Druga mniejsza służyła do połowów przybrzeżnych i należała do niższej, mniej zamożnej klasy. Na burcie jest znak rodzinny i imię wybranego świętego patrona.
- ao trabalho, wyruszanie do pracy,
- mulheres no soalheiro, kobiety w słoneczny dzień,
- entrada na barra barco vigia, powrót do portu i łódź obserwatorów i ratowników,
- ala arriba, wyciąganie łodzi na brzeg.
Ala-arriba to wyrażenie oznaczające w górę lub siłę, używane przez rybaków z Póvoa de Varzim. Symbolizuje ono współpracę między mieszkańcami i jest również mottem Póvoa de Varzim. Wyrażenie to było używane, gdy mieszkańcy ciągnęli łódź na brzeg, zanim zbudowano port. Mimo tego wyrażenie to nadal jest w użyciu dla podkreślenia wspólnego działania i sąsiedzkiej pomocy.
Ala-arriba jest też tytułem marszowej pieśni będącej hymnem rybaków tego miasta i śpiewanym przy wszystkich lokalnych uroczystościach:
Póvoa droga Ziemio,
Nie ma drugiego takiego jak ty,
Nadal jesteś najpiękniejsza,
To istnieje w Portugalii.
Ala-arriba przez Póvoa,
Naszą ukochaną Ziemię,
Ala-arriba przez Póvoa,
Naszą błogosławioną Ziemię.
Ziemia święta Póvoa,
Nasza ziemia i nasz dom.
Dopóki mamy życie,
Będziemy Cię czcić.
Ala-arriba przez Póvoa,
Naszą ukochaną Ziemię.
Ala-arriba przez Póvoa,
Naszą błogosławioną Ziemię.
- tratar as redes, naprawianie sieci,
- janeiro rico, bogaty styczniowy połów
- lota, targ rybny,
W dawnych czasach złowionymi rybami zajmowały się żony rybaków, które później sprzedawały ryby na targu we wsi.
- dar de beber a compahna, daj towarzyszowi coś do picia,
- najsłynniejsi przedstawiciele społeczności rybackiej:
José Rodrigues Maio, Tio Maio (1817 - 1884). Rybak i najsłynniejszy ratownik, znany jako O Cego do Maio - Ślepiec z Maio, ze względu na niewielką wadę wzroku jednego oka. Jedną ze swoich łodzi przeznaczył na łódź ratowniczą i nazwał ją swoim przydomkiem. Odznaczony został przez króla Ludwika I orderem Orderu Kawalera Orderu Świętego Jakuba od Wieży i Miecza. Otrzymał również Złoty Medal Królewskiego Towarzystwa Humanitarnego w Porto. Był postacią wyjątkową, tak znaczącą w życiu i historii Póvoa, że ze skałdek mieszkańców w 1909 roku, na Passeio Alegre, ustawiony został pomnik z jego popiersiem.
João Martins Areias, nazywany Patrão Sérgio (1846 – 1911). Jako rybak i właściciel łodzi ratunkowej, odziedziczonej po ojcu, uratował życie ponad stu osobom.
Manuel António Ferreira, znany jako Patrão Lagoa (1866 - 1919). Rybak i kapitan łodzi ratunkowej. Brał udział w ratowaniu rozbitków z krążownika São Raphael i z angielskiego statku pasażerskiego Veronese, który zatonął w 1913 roku.
Tomás Pereira Rajão, nazywany Wujek Tomas - Tio Tomas „Cavalheira” (- 1970) najbardziej znany rybak Póvoa uwieczniony wraz ze swoją łodzią „S. Sebastião” i z synem Manuelem w filmie dokumentalnym „Ala-Arriba!” nakręconym w 1942 roku przez José Leitão de Barroso.
- apanha do sargaco, zbieranie wodorostów.
Mieszkańcy Póvoa, oprócz rybołówstwa, zbierali też wodorosty z plaż, ponieważ wykozrystywane był do nawozenia i uprawy ziemi. Są one zbierane do dziś, ale głównie na potrzeby przemysłu kosmetycznego.
- cena familiar, dom rodzinny
- tragedia 27 fevereiro 1892, katastrofa 27 lutego 1892 roku.
Na przybrzeżnych wodach Póvoa gwałtowna burza spowodowała zatonięcie wielu łodzi rybackich. Dzięki szybkiej pomocy łodzi ratowniczych udało się uratować wielu rybaków, ale 105 zginęło.
- traje de luto, strój żałobny,
- regreso, powrót z łowiska,
- sargaceiras, kobiety zbierające wodorosty
- Santo Andre as Almas, procesja do świętego Andrzeja od Dusz.
Grupy mężczyzn i kobiet, odzianych w czarne płaszcze i trzymających latarnie, idą plażami w kierunku pustelni, śpiewając hymny. Na koniec okrążają kaplicę, tworząc w ten sposób Punkt Dusz.
W dzielnicy Ave de Mar, przy skale Penedo do Santo, na której znajduje się wgłębienie uważane za odcisk stopy świętego Andrzeja, znajduje się kaplica pod wezwaniem tego świętego. Rybacy wierzą, że święty ten uwalnia dusze tych, którzy utonęli w morzu, wyławiając je z dna oceanu po rozbiciu się statku. Święto tego świętego przypada na ostatni dzień listopada, a procesja odbywa się wczesnym rankiem.
- espera, oczekiwanie
- traje de festa, stroje podczas fiesty.
Stojący po prawej stronie młody mężczyzna ma na sobie tradycyjny, zakładany na specjalne okazje wełniany sweter o nazwie Camisola Poveira. Ma haftowane motywy morskie, herb miasta oraz znaki „siglas poveiras”, wykonane ściegiem krzyżykowym w kolorze czerwonym i czarnym. Od 2022 roku Camisola Poveira oficjalnie stała się produktem certyfikowanym ze znakiem Chronionego Oznaczenia Geograficznego, a 8 grudnia mieszkańcy Póvoa de Varzim obchodzą święto swojego tradycyjnego swetra.
- salvamento do „Veronese” 1913, ratowanie statku Veronese w 1913 roku. Katastrofa brytyjskiego statku pasażerskiego SS Veronese 16 stycznia 1913 roku była jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń morskich w tym regionie na początku XX wieku Statek pasażerski płynący z Liverpoolu do Brazylii i Argentyny, w gęstej mgle i podczas silnego sztormu, wszedł na skały (znane jako "Lathos" lub "pedras da Lanha") w pobliżu kaplicy Boa Nova, niedaleko Leixões, na północ od Porto. Akcja ratunkowa trwała 3 dni i 2 noce. Bohaterską postawą wykazali się rybacy z Póvoa de Varzim oraz strażacy z Matosinhos-Leça, którzy narażając życie uratowali 190 z 232 osób znajdujących się na pokładzie statku rozbijanego falami. Rybacy z Póvoa de Varzim zostali uhonorowani, a ich czyny zostały przdstawione w portugalskim parlamencie.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz